Thứ hai, 28/3/2016

 Năm 1923, nhà thơ Nga Ôkip Mandenxtam đã nói với thế giới rằng, từ Nguyễn Ái Quốc tỏa ra một nền văn hóa của tương lai. Trên nền tri thức cơ bản của một học sinh Quốc học Huế, trên hành trình dấn thân đi tìm chân lý, bàn chân của Bác Hồ đã in trên khắp các châu lục. “Đi một đàng, học một sàng khôn”, nhất là một người chịu học, chịu đọc và thông tuệ như Bác, thì sự tiếp thu những tinh hoa thế giới để tỏa sáng một nền văn hóa của tương lai như Ôkip Mandenxtam tiên đoán là lẽ đương nhiên. 

           Khi trở thành lãnh tụ Đảng, vị Chủ tịch đứng đầu nhà nước, Bác vẫn tiếp tục đọc sách báo, không chỉ nhằm nâng cao sự hiểu biết mà còn để nắm bắt thông tin trong và ngoài nước.Những người từng làm việc, từng phục vụ và giúp việc Bác Hồ đều thán phục trước sự ham đọc sách báo như một nhu cầu, nếp quen trong sinh hoạt hàng ngày không thể thiếu được của Bác. Bác có thói quen khi đọc ngón tay luôn đưa theo dòng, mắt dõi theo, chỗ nào có vấn đề chú ý thì dừng tay ghi chép hoặc đánh dấu để dễ nhận biết những chỗ cần chú ý, những số liệu và thông tin cần xử lý.
 
       Khi tuổi Bác ngày một cao, để bảo vệ giữ gìn đôi mắt của Bác, Văn phòng Phủ Chủ tịch cử các cán bộ phục vụ như Vũ Kỳ, Cù Văn Chước, Lê Hữu Lập… đọc sách báo cho Bác nghe, người sau này gắn bó nhiều nhất với Bác là Cù Văn Chước (từ 1962 cho đến khi Bác ốm nặng). Chú Chước thường đọc sách, báo và các bản tin của Thông tấn xã và Bộ Ngoại giao, được Bác tín nhiệm cao. Để cho Bác đỡ phải nghe nhiều, chú Chước thường đọc tóm tắt nêu những ý chính những vấn đề quan trọng nhất. Chú đọc rõ ràng, truyền cảm, nhất là khi Bác tuổi đã cao, thính giác suy giảm thì ngữ điệu phải thật phù hợp, đòi hỏi người đọc phải  nhạy cảm và hiểu ý của Bác. Thường thì mỗi ngày chú đọc phục vụ Bác vào các buổi sáng , trưa , chiều , tối. Ngày chủ nhật đọc vào buổi sáng và tối, và chỉ đọc các báo địa phương gửi biếu Bác. Qua các tin bài của địa phương phản ánh, Bác phát hiện ra những gương người tốt việc tốt, yêu cầu văn phòng xác minh và tặng Huy hiệu. Khi đọc báo vào buổi tối chú Chước chọn những nội dung nhẹ nhàng để Bác nghe cho đỡ căng thẳng, những vấn đề dễ gây xúc động thì đọc vào ban ngày, Bác chú ý lắng nghe đến mức phát hiện được cả chỗ viết sai, sửa cả cách dùng từ và lỗi chính tả. Chú Cù Văn Chước cũng là người được Bác giao nhiệm vụ cắt những bài báo phản ánh về gương người tốt việc tốt dán thành từng chuyên đề gương về chiến đấu, gương về sản xuất, gương thiếu nhi học giỏi dũng cảm… Sau này Bác chỉ đạo in thành các tập sách”Người tốt việc tốt”.
 
     Sách Bác đọc có nhiều thể loại. Nguồn sách báo gửi tới để Bác sử dụng có nhiều nguồn khác nhau. Sách báo đọc xong, Bác thường gửi tới các nơi cần sử dụng, những sách báo cần làm tư liệu, Bác giữ lại, nhưng sử dụng xong lại gửi đi. Vì vậy Bác không có thư viện riêng. Những cuốn sách, tờ báo khi Người qua đời còn lưu lại tại nhà 54, nhà sàn là những báu vật vô giá. Sách, báo trở thành món ăn tinh thần và phương tiện thông tin không thể thiếu được của một con người vĩ đại như Bác Hồ kính yêu.
(Trích trong tập sách Đạo đức-Bộ sách học Bác lòng ta trong sáng hơn của nhà xuất bản Văn học năm 2014)